Moeten we iemand uit de bankwereld vertrouwen? Dit was de vraag die bij me opkwam toen ik in het Nederlands Dagblad van donderdag 17 juni het vraaggesprek met Laurence Freeman las. Weer is er een of andere voormalige zakenman (nu uit de bankwereld) goeroe geworden, die ons leidt tot ‘het vinden van de schat: jijzelf in het mysterie van God.’

Nu is het zo dat christelijke meditatie een rijke traditie heeft. Het gebed is altijd leidend geweest in de christelijke gemeente en de christelijke levensstijl. Ze is onder andere gebouwd op verhalen van personen als Daniël en Nehemia in het oude testament en de apostel Johannes in het nieuwe testament. Personen die overigens niet genoemd worden in het stuk in de krant en op de website van de organisatie WCCM waar Freeman leider van is. Het zijn waarschijnlijk verhalen die niet zo passen binnen de filosofie van Freeman en de zijnen, vanwege de radicale keuzes die bijbelse figuren maken en de boodschap die ze brengen.

Freeman zoomt in op Jezus Christus. Dat is het verwarrende aan het hele verhaal, maar misschien is verwarring ook de bedoeling? Het is verwarrend omdat hij een hindoeïstische en boeddhistische techniek gebruikt bij het mediteren, de mantra. Hij gebruikt daarnaast hindoeïstische beelden voor de uitleg van het christelijke gebed. Het wiel met spaken is in het hindoeïsme het levenswiel wat altijd weer op hetzelfde punt terecht komt. Zo herhaalt alles zich, is tijd oneindig en werkt de mantra. De as is het hart van het christelijk gebed volgens Freeman, dit is dan God. ‘Het middelpunt is stil, wat gelijkstaat aan de stilte van het hart’. Vervolgens wordt psalm 62 erbij gesleept om te bewijzen dat dit een bijbelse waarheid is. Alsof stilte en God een en hetzelfde zijn.

Het klinkt zo goed en zo relaxed. De Mantra brengt je bij de bron. Dat is niet God, Jezus Christus of de Heilige Geest, maar stilte! Een aantal jaren geleden was ik in gesprek met een oud medestudent van een theologische opleiding. Op een gegeven moment zei hij dat het allemaal ging om stilte. Toen ik zei dat dat vooral Boeddhistisch was en dat het ons moet gaan om Jezus Christus, werd hij nogal agressief en was ons gesprek zo goed als afgelopen. Sindsdien hebben wij geen contact meer. Toen dacht ik, ‘als dat het is wat die stilte uitwerkt dan hoef ik dat niet.’

Op zijn website spreekt Freeman van Jezus. Fout onderwijs wordt daarbij afgewisseld met goede opmerkingen. Dat maakt het voor de hedendaagse christen, met weinig Bijbelkennis, verwarrend en tegelijk acceptabel. Hij heeft het over Jezus, gebruikt bijbelteksten, maar past het toe zodat ze zijn ideeën ondersteunen. Daarnaast gebruikt hij stellingen die wezensvreemd zijn aan het evangelie. Hij zegt, ‘leren mediteren is leren om ten volle te leven, met jezelf in contact te zijn, met de wereld in contact te zijn en jezelf open te stellen voor het mysterie van God waarin we leven en bewegen en iedere dag ons zijn vinden.’

Hij vindt dat Jezus ons maar weinig heeft geleerd over meditatie. Als het op Freeman’s eigen leringen aankomt, moet ik hem gelijk geven. Af en toe spreekt de oud bankmedewerker dus de waarheid. Jezus heeft ons echter leren bidden, toen zijn discipelen daarom vroegen. We noemen dit gebed ‘het onze Vader’. De titel maakt ook direct duidelijk om wie het gaat in het gebed. Dat is niet stilte noch jezelf, maar de Vader van de eniggeboren zoon van God, God zelf. Het gebed is ook een soort uitleg over hoe te bidden en is heel nuchter. Het gaat over de heiliging van Gods naam, Gods koninkrijk, de uitwerking van Gods wil in ons leven, om het dagelijks brood, vergeving van zonden, kracht voor het weerstaan van Gods tegenstander in verzoeking en het verheerlijken van God. Dat is heel wat anders dan het herhalen van een woordje, al komt het voor in de bijbel. Zo christelijk is dat niet.

Justin van den Berg